Συνειδητά ή καθοδηγούμενα όνειρα.

 

Τα όνειρα αποτελούσαν από την αρχαιότητα ένα υπερφυσικό πεδίο καλυμμένο από ένα πέπλο μυστηρίου, που πολλές φορές έφερνε μηνύματα από τους θεούς, ενώ η σύγχρονη ψυχανάλυση τα αντιμετωπίζει ως την πύλη στο ανθρώπινο ασυνείδητο.

Τα όνειρα είναι μια ανθρώπινη εμπειρία κατά την οποία σχηματίζονται εικόνες, άλλοτε όμορφες και άλλοτε τρομακτικές και συνήθως είναι αποτελέσματα του υποσυνειδήτου.

Ο όρος συνειδητό (κατευθυνόμενο) όνειρο (Lucid dreaming), αφορά την κατάσταση εκείνη κατά την οποία έχει το άτομο πριν τον ύπνο προσπαθεί να καθοδηγήσει τα όνειρα του, αλλά και κατά την διάρκεια του ύπνου, να έχει συναίσθηση ότι ονειρεύεται, αλλά και να ελέγχει εν μέρει την εμπειρία.

Το συνειδητό ονείρεμα δεν είναι μία καινούργια πρακτική. Στον Θιβετιανό Βουδισμό, η ομάδα των Ταντρικών τεχνικών που είναι γνωστή ως milam (Γιόγκα των Ονείρων) στοχεύει να αποκαλύψει την απατηλή φύση της ζωής, με τους ασκούμενους να κάνουν γιόγκα στα όνειρά τους.

Είναι μια τελετουργική εκδοχή μιας από τις πιο μυστηριώδεις ικανότητες του ανθρώπινου μυαλού: να γνωρίζει ότι ονειρευόμαστε ακόμη και όταν κοιμόμαστε, μια κατάσταση γνωστή ως συνειδητά όνειρα.

Στην αρχαία Ελλάδα οι Πυθαγόρειοι πριν κοιμηθούν είχαν την υποχρέωση των πεπραγμένων μίας ημέρας, της καταμέτρησης και αξιολόγησης πράξεων τους που έγινα ή δεν έγιναν. Κάθε Πυθαγόρειος έπρεπε να στοχαστεί πριν το ύπνο στα ακόλουθα ερωτήματα:

1  Τι έκανα που δεν έπρεπε; (Πῆι παρέβην;)

2. Τι έκανα που έπρεπε; (Τί δ' ἔρεξα;)

3. Τι έπρεπε να κάνω και δεν το έκανα; (Τί μοι δέον οὐκ ἐτελέσθη;)

Στην συνέχεια πριν σηκωθούν από τον ύπνο, έπρεπε να εξετάζουν πόσα και ποια έργα θα έπρεπε να πράξουν εντός της ημέρας που ακολουθούσε. Συνεπώς όχι μόνο στοχαζόμενοι πριν το ύπνο καθοδηγούσαν το ασυνείδητο προς σκέψεις, αλλά και την επομένη η σκέψη έπρεπε να μετατραπεί σε δράση.

Μία πρακτική την οποία υιοθέτησαν και άλλοι φιλόσοφοι αργότερα. Αναφέρει λόγου χάριν ο Σενέκας (4 -65 μ.χ, Ρωμαίος πολιτικός, ρήτορας, και Στωικός φιλόσοφος, Περί οργής (III, 36, 1-3) :

«Πρέπει να καλούμε καθημερινά τήν ψυχή νά δίνει λογαριασμό. Αυτο εκανε ο Σέξτιος: στο τέλος της ήμέρας, όταν πήγαινε στο δωμάτιο του για τη νυκτερινή ανάπαυση, ρωτούσε τήν ψυχή του:

"Άπό τί κακό θεραπεύτηκες σήμερα; Ποια ελαττώματα πολέμησες; Σε τί έγινες καλύτερος;

Υπάρχει τίποτε ωραιότερο από τό να επανεξετάζεις μια ολόκληρη ήμέρα;

Τι ύπνος είναι αυτός που έρχεται έπειτα από έναν τέτοιο αυτοέλεγχο, πόσο ήσυχος είναι, βαθύς και ελεύθερος, όταν το πνεύμα είναι έντιμο και ενήμερο, όταν γίνεται ο παρατηρητής και ο μυστικός κριτής των ίδιων του των ηθών!

Χρησιμοποιώ αυτή τη δυνατότητα που έχω της αύτοεξέτασης και κάθε μέρα υπερασπίζομαι την υπόθεση μου ενώπιον του εαυτού μου. Όταν σβύνουν τους πυρσούς, και ή γυναίκα μου, που έχει συνηθίσει τους τρόπους μου αυτούς, σωπαίνει, έξετάζω όλη τήν ήμέρα μου, καταμετρώ τις πράξεις και τά λόγια μου δέν κρύβω τίποτα, δέν προσπερνώ τίποτα».

Τα συνειδητά όνειρα συνιστούν μία κατάσταση κατά την οποία ενώ κάποιος κοιμάται και ονειρεύεται, συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται σε ονειρική κατάσταση και μπορεί εκούσια να κατευθύνει την ονειρική του κατάσταση, κατά το δοκούν.

Η πρώτη ιστορική αναφορά στη Δύση για τη δυνατότητα του συνειδητού ονείρου συναντάται στο «Περί Ενυπνίων» τέταρτο βιβλίο των «Μικρών Φυσικών», του Αριστοτέλη:

«Όπως  ακριβώς πολλοί άνθρωποι μπορούν  να εξαπατηθούν εύκολα από τα συναισθήματα της στιγμής,  έτσι και ο κοιμισμένος μπορεί για διάφορους  λόγους  που  σχετίζονται  με  την  αίσθηση  να  εξαπατηθεί εύκολα και να νομίσει ότι το είδωλο που βλέπει στο όνειρό του είναι ένα πραγματικό αντικείμενο...

Αν ένα άτομο δεν έχει συνείδηση ότι πιέζεται το μάτι του, τότε όχι μόνο θα νομίζει ότι βλέπει δυο πράγματα αντί για ένα, αλλά και θα πιστεύει πως είναι δυο, ενώ αν έχει συνείδηση, θα του φαίνεται μεν πάλι σα δυο πράγματα, αλλά δε θα πιστεύει πως είναι δυο.

Έτσι και στον ύπνο, αν κάποιος έχει συνείδηση ότι κοιμάται κάτι μέσα του του λέει ότι αυτός που βλέπει, παρ' όλο που φαίνεται να είναι ο Κορίσκος, δεν είναι στη πραγματικότητα  ο  Κορίσκος  (Πολλές  φορές  άλλωστε,  όταν  κάποιος κοιμάται, κάτι του λέει μέσα του ότι εκείνη τη στιγμή ονειρεύεται). Αν όμως δεν έχει συνείδηση ότι κοιμάται, τότε δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να εναντιωθεί στη φαντασία του.»

Την πρώτη γραπτή αναφορά για ένα συνειδητό όνειρο στη Δύση τη βρίσκουμε σ' ένα γράμμα του Αγίου Αυγουστίνου, 700 περίπου χρόνια μετά τον Αριστοτέλη. Το γράμμα αυτό αναφέρει το όνειρο του Γεννάδιου, ενός γιατρού από την Καρθαγένη, ο οποίος είδε στον ύπνο του «ένα νέο με υπέροχη εμφάνιση και επιτακτική παρουσία», που του έκανε διάφορες ερωτήσεις. Σε μια σειρά επόμενων ονείρων ο νέος τον ειρωνεύθηκε για τη φύση των ονείρων του και τον ρώτησε αν αυτά που έβλεπε συνέβαιναν στον ύπνο του, ή στο ξύπνιο του.

Όταν ο Γεννάδιος του απάντησε ότι ήξερε πως ονειρευόταν, ο νέος του είπε ότι παρ' όλα αυτά εξακολουθούσε να μπορεί να βλέπει μέσα στον ύπνο του. Αυτό προκάλεσε έκπληξη στο Γεννάδιο και τον έκανε ν' αποκτήσει αμέσως συνείδηση στο όνειρό του. Ο νέος τότε τον ρώτησε πού βρισκόταν εκείνη τη στιγμή το σώμα του, οπότε ο Γεννάδιος απάντησε ότι ήταν στο κρεβάτι του.

 - «Ξέρεις ότι τα μάτια σε αυτό το σώμα είναι σφαλισμένα και κλειστά και ότι με αυτά τα μάτια δεν μπορείς να δεις τίποτα;», τον  ξαναρώτησε ο νέος και συνέχισε: «Και όμως έχεις μάτια με τα οποία με βλέπεις και με απολαμβάνεις. Έτσι και μετά το θάνατό σου, παρ’  όλο που δε θα έχεις σωματικά μάτια, θα συνεχίσεις  ν' αντιλαμβάνεσαι και ν' απολαμβάνεις τη ζωή.»

Το 1913 ο Ολλανδός ποιητής και ψυχίατρος Frederik Willem van Eeden (1860- 1932), χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο «συνειδητό όνειρο» (lucid dream) σε μια εργασία του στη Βρετανική Εταιρεία Ψυχικών Ερευνών, όπου περιέγραψε πάνω από 350 συνειδητά όνειρα που είχε σε μια περίοδο 14 ετών. Υποστήριξε σθεναρά ότι ο κοιμισμένος μπορεί να φτάσει σε μια κατάσταση τέλειας συνείδησης και να εκτελέσει διάφορες εκούσιες πράξεις στο όνειρό του, χωρίς να παρενοχλείται καθόλου ο ύπνος του, ο οποίος, αντίθετα, παρέμενε βαθύς και αναζωογονητικός.

Ολόκληρη η θεωρία της ψυχανάλυσης του εικοστού αιώνα στηρίζεται στα όνειρα. Ο «πατέρας» της Ψυχολογίας  Sigmund Freud (1856 – 1939)  τα θεωρούσε σαν τη «Βασιλική Οδό προς το Ασυνείδητο», και το ίδιο εξακολουθούν να πιστεύουν όλες σχεδόν οι σχολές ψυχολογίας.

Παρ' όλη όμως την ιδιαίτερη έμφαση στην ερμηνεία των ονείρων και τον τεράστιο όγκο των μελετηθέντων περιπτώσεων, οι αναφορές για το συνειδητό ονείρεμα είναι ελάχιστες.

Ο Carl Jung (1875 – 1961) συμφωνεί με το Sigmund Freud  ότι το όνειρο αποτελεί το βασικό όργανο για την εξερεύνηση του ασυνείδητου. Διαφωνεί όμως για τη μέθοδο της ερμηνείας του. Κατ' αυτόν η ερμηνεία του ονείρου είναι δύσκολη και προαπαιτεί  την εκπλήρωση πολλών όρων. Γενικά  είναι λαθεμένη η ερμηνεία όλων των πάγιων συμβόλων με μία και μόνο σημασία, όπως τη δίδασκε ο Freud.

Ο Carl Jung κατέγραφε τα όνειρά του σε ένα σημειωματάριο, που έμεινε ιστορικά σαν το περίφημο Κόκκινο Βιβλίο του. Ένα από τα όνειρα που περιγράφει σε αυτό, θα μπορούσε να ήταν συνειδητό:

- «Περπατούσα μόνος μου κατά μήκος ενός μικρού δρόμου σ' ένα λοφώδες τοπίο. Ο ήλιος έλαμπε και είχα μια πλατιά θέα προς όλες τις διευθύνσεις.  Πλησίασα  μετά  ένα  μικρό  παρεκκλήσι στην  άκρη  του δρόμου. Με έκπληξη παρατήρησα ότι δεν υπήρχε εικόνα της Παναγίας πάνω στο Βωμό, ούτε ο Εσταυρωμένος, αλλά μόνο μια θαυμάσια ανθοθέτηση. Μετά όμως είδα ότι στο πάτωμα, μπροστά από το βωμό, ακριβώς απέναντί μου, στεκόταν ένας γιόγκι στη στάση του λωτού σε βαθύ διαλογισμό. Όταν τον κοίταξα από πιο κοντά, συνειδητοποίησα ότι είχε το πρόσωπό μου. Ένοιωσα τότε ένα δυνατό φόβο και ξύπνησα με τη σκέψη: "Ώστε έτσι, αυτός είναι που με διαλογίζεται. Βλέπει ένα όνειρο και το όνειρό του είμαι εγώ". Ήξερα ότι όταν αυτός ξυπνούσε, εγώ δε θα υπήρχα πια..»

Παρόλο που τα διαυγή όνειρα αναφέρονται σε όλη την ιστορία, μόλις το 1959 στο Πανεπιστήμιο Johann Wolfgang Goethe αναπτύχθηκε μια αποτελεσματική τεχνική για την πρόκληση διαυγών ονείρων και άρχισε να πραγματοποιείται πραγματική έρευνα για το φαινόμενο.

Ο Γερμανός ψυχολόγος Paul Tholey (1937 –1998) θεωρητικός της Gestalt θεραπείας) έθεσε την επιστημολογική βάση της έρευνας στον τομέα των ονείρων αυτών και έθεσε επτά προϋποθέσεις:

• Συνειδητότητα της ονειρικής κατάστασης (προσανατολισμός)

• Συνειδητότητα της δυνατότητας να λαμβάνονται αποφάσεις

• Συνειδητότητα μνημονικών λειτουργιών

• Συνειδητότητα της ταυτότητας

• Συνειδητότητα του περιβάλλοντος του ονείρου

• Συνειδητότητα της σημασίας του ονείρου

• Συνειδητότητα της συγκέντρωσης και του εστιασμού (η υποκειμενική καθαρότητα αυτής της κατάστασης)

Σύμφωνα με τους ερευνητές τα συνειδητά όνειρα είναι πιο κοινά κατά τη διάρκεια του σταδίου REM μία περίοδο πολύ βαθέως ύπνου που χαρακτηρίζεται από έντονη κίνηση των ματιών, γρήγορη αναπνοή και αυξημένη εγκεφαλική δραστηριότητα.

Συνήθως μπαίνουμε στο στάδιο REM ενενήντα λεπτά, αφού αποκοιμηθούμε. Διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Όσο κοιμόμαστε, κάθε περίοδος REM είναι μεγαλύτερη από την προηγούμενη, αγγίζοντας τη διάρκεια της μίας ώρας. Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας ανακαλύφθηκε ότι το συνειδητό όνειρο έχει πολλές θεραπευτικές δυνατότητες. Χρησιμοποιείται ήδη για την αντιμετώπιση των επαναλαμβανόμενων εφιαλτών, ιδίως σε παιδιά, τα οποία φαίνεται ότι είναι πιο ικανά από τους μεγάλους στο συνειδητό ονείρεμα.

Οι τεχνικές για το συνειδητό ονείρεμα ποικίλουν σύμφωνα με την μεθοδολογία και τον επιδιωκόμενο σκοπό. Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε τα βιβλία ως βιβλιογραφία στο τέλος του άρθρου. Εμείς εδώ θα αρκεστούμε σε μία η οποία ακολουθεί τρία στάδια, τα οποία προσομοιάζουν στην Πυθαγόρεια τεχνική.

Καταρχάς θα πρέπει να τονίσουμε πως είναι σημαντικό να έχουμε δίπλα στο κρεββάτι μας ένα ημερολόγιο που θα κάνουμε καταγραφή των ονείρων μας.

Το πρώτο στάδιο γίνεται μέσω της «μνημονικής ενεργοποίησης» (MILD). Μέσω αυτής και κατόπιν κατάλληλης προετοιμασίας, πρέπει να κατευθύνουμε την σκέψη μας προς θέματα που μας απασχολούν και αναζητούμε λύση, επαναλαμβάνοντας στον εαυτό μας, την φράση:

«Απόψε όταν κοιμηθώ, θέλω να δω την λύση σε αυτό το πρόβλημα μου, θα αντιληφθώ ότι ονειρεύομαι, και όταν ξυπνήσω θα θυμάμαι το όνειρο μου», ώστε να προετοιμαστούμε για την επίτευξη του στόχου μας.

Το επόμενο στάδιο είναι κατά την διάρκεια του ξυπνήματος, όταν και θα πρέπει να προσπαθούμε να θυμηθούμε και να καταγράφουμε τα όνειρα μας.

Ουσιαστικά αυτό που επιδιώκουμε είναι η επίτευξη μέσα από την επανάληψη, του τρίτου και πιο δύσκολου σταδίου, που αφορά την διαχείριση ονείρων, και την ικανότητα όχι μόνο να κατευθύνουμε το όνειρο μας προς ένα θέμα που μας απασχολεί, αλλά και το να ξυπνήσουμε συνειδητά αμέσως μετά το όνειρο, καταγράφοντας τις πληροφορίες που επιθυμούμε να αξιοποιήσουμε.

Ακόμα όμως και εάν κάποιος δεν ακολουθήσει κάποια τεχνική είναι γνωστό πως πολλές εφευρέσεις ή και καλλιτεχνικές δημιουργίες ήταν αποτέλεσμα ονείρων. Ας δούμε δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα, ξεκινώντας από την εφεύρεση της ηλεκτρικής λυχνίας από τον Thomas Edison.

Ο Αμερικανός εφευρέτης είχε κάποτε αφηγηθεί στον επιστήθιο φίλο και συνεργάτη του Frank Herbert Harriman ένα όνειρο που είχε δει, το οποίο του είχε κάνει τεράστια εντύπωση και του έμεινε αξέχαστο στη μνήμη του για πολλά χρόνια.

Εκείνο, λοιπόν, που απασχολούσε τον Thomas Edison ήταν να ανακαλύψει ένα στοιχείο κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί ως νήμα καύσης. Για βδομάδες ολόκληρες ο τρανός Αμερικανός εφευρέτης και οι βοηθοί του πάσχιζαν να λύσουν το πρόβλημα αυτό, επιλέγοντας διαφορετικά στοιχεία κάθε φορά.

Εν τω μεταξύ, είχαν βρει μερικά νήματα σχετικώς καλά, αλλά ο Edison προσδοκούσε να ανακαλύψει το άριστο νήμα καύσης. Ακριβώς την εποχή εκείνη, ο Edison είδε ένα παράξενο όνειρο, ότι δηλαδή ταξίδευε μ’ ένα πλοίο, το οποίο ναυάγησε. Ενώ πάλευε με τα κύματα, τον άρπαξε ένα θεόρατο κύμα και τον πέταξε με ορμή στην ακτή ενός νησιού.

Η βλάστηση του τροπικού αυτού νησιού ήταν εξαιρετικά πυκνή, ήταν μεγαλοπρεπής. Εκεί αντίκρισε εξωτικά δέντρα και φυτά, τα οποία δεν είχε ξαναδεί ποτέ του. Ενώ περιφερόταν στο νησί, έφτασε κάποτε σ’ ένα ξέφωτο, όπου υψώνονταν τεράστιοι κορμοί δέντρων μπαμπού. Όταν πλησίασε, τα μπαμπού λαμπάδιασαν από ζωηρή φωτιά και απανθρακώθηκαν ξαφνικά μπροστά στα έκπληκτα μάτια του.

Μόλις ξύπνησε ο Thomas Edison, θυμόταν όλες τις λεπτομέρειες του ονείρου, ειδικά τους καιομένους κορμούς των μπαμπού. Φυσικά, πήγε, όπως κάθε μέρα, στο εργαστήριό του, αλλά το όνειρο δεν μπορούσε να του φύγει από τον νου.

Αίφνης, σαν να φωτίστηκε ολόκληρος από μια αστραπή γνώσης, βρήκε την πολυπόθητη σχέση που υπέβοσκε μεταξύ της εργασίας του και του ονείρου του!

Αποφάσισε, λοιπόν, να δοκιμάσει κατά πόσον ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθούν νήματα μπαμπού ως νήματα καύσης στην ηλεκτρική λυχνία. Πράγματι, δεν άργησε να εκτελέσει το κατάλληλο πείραμα, το οποίο στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, με την πολύτιμη αρωγή ενός ονείρου, κατασκευάστηκε η ηλεκτρική λυχνία, η οποία αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στη ζωή του μεγάλου αυτού εφευρέτη, αλλά και στην εξέλιξη και ευημερία του ανθρώπινου πολιτισμού.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι του Δανού επιστήμονα Niels Boars, ο οποίο ς κέρδισε το Νόμπελ Φυσικής το 1922, για την ανακάλυψη του σχετικά με την δομή του ατόμου. Φαίνεται όμως, πως τα μυστικά της δομής του ατόμου, αποκαλύφθηκαν στο όνειρο του, όταν είδε το ηλιακό σύστημα.

Ξυπνώντας, σκέφτηκε πως η διάταξη των πλανητών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν οδηγός για την μελέτη της διάταξης του ατόμου. Και φυσικά, αυτή η ανακάλυψη, αποδείχθηκε πως είχε εν τέλει τεράστια σημασία.

Βιβλιογραφία :

1. «Το συνειδητό ονείρεμα», ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Εκδόσεις Έσοπτρον.
2. «Ενα εγχειρίδιο για τα συνειδητά όνειρα»,  TUCCILLO DYLAN, ZEIZEL. JARED, PEISEL THOMAS, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ.
3. Άρθρο του επισκέπτη ερευνητή στη σχολή Ψυχολογίας του πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, Denholm.
4. «Διαλογισμός στην αρχαία Ελλάδα, άρθρο  εμού του ιδίου, στην «Μυσταγωγία - Μυθαγωγία».

ΠΗΓΗ; https://sheepsteal56.rssing.com/chan-25884087/article435.html

𝕋𝕆 𝔸Σ𝕋ℙ𝕆 𝕋𝕆𝕐 Δ𝔸𝕐ΪΔ

𝔸Σ𝕋ℙ𝕆 𝕋𝕆𝕐 Δ𝔸𝕐ΪΔ αποκαλείται το εξάγωνο, αποτελείται από δυο ισόπλευρα  τρίγωνα, το ένα προς τα επάνω και το άλλο προς τα κάτω, που σχηματίζουν  έξι κορυφές. Μια άλλη εκδοχή είναι πως πρόκειται για δύο γράμματα Δ  πλεγμένα μεταξύ τους.

Σύμφωνα με την παράδοση των Εβραίων είναι σύμβολο του Γιαχβέ. Εδώ και  πολλούς αιώνες αποτελεί το σύμβολο του Ιουδαϊσμού και κοσμεί όλες τις  Συναγωγές. Το τρίγωνο με την μια γωνία προς τα πάνω συμβολίζει τον  πνευματικό κόσμο του και τον Ουρανό, ενώ το κάτω τρίγωνο την σαρκική  φύση του και την Γη. Επίσης αντιπροσωπεύει την ένωση αρσενικού και  θηλυκού.

Το 1897, το Σιωνιστικό κίνημα υιοθέτησε το Αστέρι του Δαυίδ  ως έμβλημά του. Από το 1948 αποτελεί επίσης σύμβολο του κράτους του  Ισραήλ και είναι το κεντρικό σχήμα στη σημαία του, συμβολίζοντας την  εθνική του αποκατάσταση.

Η συμβολική έκφραση του εξάκτινου αστεριού είναι το Εν και το Παν, το Ύψιστον Θείον, ο μακρόκοσμος, και συνεκδοχικά η Θεία Ζωή.

Τα δύο αλληλένδετα και διαφόρων ή αντιθέτων αποχρώσεων τρίγωνα,  συμβολίζουν την ένωση του Πατρός μετά της Μητρός, του Θεού μετά της  Φύσεως, του ενιαίου πνεύματος και της παγκοσμίου ψυχής, του Γονίμου  Πυρός μετά του Γεννητικού Ύδατος.

 Ο Πυθαγόρας θεωρούσε το εξάγωνο, που σχηματίζεται από δύο  διασταυρούμενα τρίγωνα, ως σύμβολο δημιουργίας ενώ για τους Αιγύπτιους  ήταν σύμβολο αναπαραγωγής – ή ένωση του πυρός και του ύδατος.

Πολλοί σήμερα νομίζουν ότι το Άστρο του Δαβίδ χρησιμοποιείται σε μαγικά  τελετουργικά και αποκρυφιστικές ομάδες. Προφανώς δεν διακρίνουν τη  διαφορά μεταξύ του πολύ συνηθισμένου πεντάγωνου – και όχι εξάγωνου ‒  Άστρου της Μαγείας, της περιβόητης Πεντάλφα, που κατά μία εκδοχή  συμβολίζει τον Σατανά.

 Ωστόσο ας μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για ένα πανάρχαιο σεβαστό σύμβολο,  υποκατάστατο κάποιου άλλου συμβόλου που χρησιμοποιούσαν οι Μυημένοι, του  οποίου η απόκρυφη σημασία δεν αποκαλύπτεται στους αμύητους. Είναι το  Απόκρυφο Εξάγωνο,  γνωστό σαν «Σύμβολο του Βισνού», ή «Σφραγίδα του  Σολομώντα» κλπ.

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΣ ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ : ΩΣ "ΑΦ' ΕΑΥΤΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΟΣ" ΤΗΣ ΔΡ. ΜΑΡΙΑ Ν. ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ

Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής έρευνας είναι η ανάδειξη και του Γυναικείου Τεκτονισμού ως «αφ’ εαυτού προερχόμενος», μέσω της καταγραφής της γυναικείας παρουσίας και δράσης στα Αρχαία Μυστήρια και στα Ιπποτικά Τάγματα.​ Έναυσμα για την έρευνα υπήρξε η εν πολλοίς άρνηση του σύγχρονου Τεκτονισμού να αποδεχθεί και να αναγνωρίσει την κανονικότητα του Γυναικείου Τεκτονισμού.

Βάσει των "Συνταγμάτων" του Τζέιμς Άντερσον το 1723, έχει γίνει δεκτό, ως αξίωμα, από τους "κανονικούς" ελευθεροτέκτονες πως μόνο άνδρες μπορούν να γίνουν ελευθεροτέκτονες και ότι η συμμετοχή των γυναικών στον Τεκτονισμό παραβιάζει τα "Αρχαία Οροθέσια".​ Η θέση αυτή δεν τεκμηριώνεται βάσει των μέχρι τώρα ιστορικών και προϊστορικών στοιχείων. Αντίθετα θα μπορούσε να υποστηρίξει κάποιος ότι η συμμετοχή και η συμβολή των γυναικών στις μυστηριακές τελετουργίες των Αρχαίων Μυστηρίων των αρχαιοτάτων χρόνων και η ενεργός παρουσία τους σε σημαντικά ιπποτικά Τάγματα ενισχύει την θέση ότι, όπως ο Αντρικός Τεκτονισμός διαμορφώθηκε, "ως αφ’ εαυτού προερχόμενος", μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης εξέλιξης, ακριβώς έτσι και ο Γυναικείος Τεκτονισμός αναπτύχθηκε και υφίσταται.

​Τα πρωτόλεια στοιχεία γέννησης του Αντρικού Τεκτονισμού εμφανίστηκαν με αφετηρία τις πνευματικές αναζητήσεις και τις μυστηριακές τελετές των αρχαίων, που έτειναν προς το Υπέρτατον Όν. Εν συνεχεία με την χρήση των οργανωτικών δομών και της δικτύωσης των λιθοξόων του Μεσαίωνα και με τις οργανωτικές ικανότητες και το κοινωνικό πνεύμα στήριξης των αδυνάμων, των Ιπποτικών Ταγμάτων, δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε ως ένα ιδιότυπο σύστημα Ηθικής .

​Οι προαναφερθείσες συνθήκες διαμόρφωσαν εκείνη την συσσωρευμένη τεχνογνωσία, η οποία με τις κατάλληλες κοινωνικές προϋποθέσεις οδήγησε, στην ίδρυση της πρώτης Μεγάλης Στοάς της Αγγλίας, την 24η Ιουνίου του 1717, δηλαδή την επίσημη ίδρυση και λειτουργία του σύγχρονου Τεκτονισμού. Βάσει των στοιχείων τα οποία παρατίθενται κατωτέρω, ιστορικές και προϊστορικές πηγές ισχυρίζονται ότι και οι γυναίκες, προς κάλυψη των δικών τους πνευματικών αναζητήσεων και υπαρξιακών προβληματισμών συμμετείχαν ενεργά στα Αρχαία Μυστήρια.Η δε κοινωνική τους ευαισθησία για την ανθρώπινη ελευθερία, την δικαιοσύνη και την προστασία των αδυνάμων τις ώθησε σε ενεργό συμμετοχή και στα Ιπποτικά Τάγματα.

​Τα στοιχεία αυτά πιστοποιούν ότι και ο Γυναικείος Τεκτονισμός, όπως ακριβώς και ο Αντρικός Τεκτονισμός, αφενός έχει τις ρίζες του στα απώτατα βάθη της αρχαιότητος και μάλιστα είναι αρχέγονος και αφετέρου στη συνέχεια αναδεικνύεται στην σύγχρονη κοινωνία μέσω της παρουσίας των γυναικών στα Ιπποτικά Τάγματα και όχι μόνον, χαρακτηρίζεται κατά συνέπεια και αυτός ως , "αφ ' εαυτού προερχόμενος".

Η μη συμμετοχή των γυναικών στις συντεχνίες των λιθοξόων, καθόλου δεν αποδυναμώνει το τελικό πνευματικό, κοινωνικό δημιούργημα, δηλαδή τον Γυναικείο Τεκτονισμό. Σημειώνεται ότι σύγχρονες προσεγγίσεις αναφέρουν ότι ο Γυναικείος Τεκτονισμός έκανε την εμφάνιση του στις αρχές του 18ου αιώνα και συγκεκριμένα γύρω στο 1730 με την μορφή των "Ανδρόγυνων Στοών", τις οποίες ίδρυσαν άντρες τέκτονες και στις οποίες οι γυναίκες συμμετείχαν ως απλά μέλη. Το πρώτο Τάγμα αυτού του τύπου ήταν το "Τάγμα των Ευτυχών" (OrdredeFelicitaires).

Στη συνέχεια λειτούργησαν οι "Στοές Υιοθεσίας" στις οποίες εντάχθηκαν γυναίκες με σκοπό την ενασχόλησή τους με τη φιλανθρωπία και τη φιλοσοφία.

Στις 4 Απριλίου του 1873 ιδρύθηκε στο Παρίσι από τη Marie Deraismes - η οποία θεωρείται η ιδρύτρια του Γυναικείου Τεκτονισμού- το Διεθνές Μικτό Τάγμα με την επωνυμία "Το Ανθρώπινο Δίκαιο", (Le Droit Humain). ​Η συσσωρευμένη γνώση, η ιστορική μνήμη και η βελτίωση της κοινωνικής θέσης των γυναικών οδήγησαν στην εξέλιξη και λειτουργία του επίσημου σύγχρονου Γυναικείου Τεκτονισμού .

​Στην έρευνα που ακολουθεί αναδεικνύεται η παρουσία των γυναικών, είτε ως Μύστες είτε ως Ιέρειες, στην σύλληψη και την πραγματοποίηση των τελετουργικών διαδικασιών στα γνωστότερα Αρχαία Μυστήρια καθώς και η συμμετοχή τους σε Ιπποτικά Τάγματα. ​Συμπληρωματικά ο σκοπός της έρευνας θα μπορούσε να ενισχυθεί και από την ενεργό επιστημονική- φιλοσοφική δράση μεμονωμένων γυναικών όπως π.χ. της Υπατίας, της Αγνοδίκης, της Θεανούς, της Λασθενίας, της Διοτίμας, της Αρήτης κ.ά. Στην παρούσα έρευνα γίνεται απλά μνεία των ονομάτων τους.

 2. Αρχαία Μυστήρια

 "Μακάριος ο δια των Μυστηρίων διελθών, 
ούτος γιγνώσκει την αρχήν και το τέλος της ζωής"
Πίνδαρος

 Ο άνθρωπος, με την εμφάνιση του επί της γης, προσπαθούσε να εξηγήσει τις μεταβολές και τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος το οποίο συνεχώς άλλαζε. Ταυτόχρονα μελετούσε τα μυστήρια της ζωής και του θανάτου μη δυνάμενος να κατανοήσει την αρχή και το τέλος της δικής του ύπαρξης. Από νωρίς άρχισε να πιστεύει ότι πέρα από τον κόσμο των αισθήσεων του και των αντιληπτών από τον ίδιο γεγονότων, υπήρχε μια άλλη πραγματικότητα, μια πραγματικότητα η οποία διαμορφωνόταν από αιώνιες συμπαντικές δυνάμεις, δυνάμεις οι οποίες πιθανόν επηρέαζαν την ύπαρξη του.

​Για την κατανόηση αυτής της υπερβατικής πραγματικότητας και του εναρμονισμού μαζί της ο άνθρωπος δημιούργησε τις θρησκείες σε συλλογικό επίπεδο και τις μυστηριακές τελετουργίες - λατρείες σε ατομικό επίπεδο, υψηλότερου πνευματικού προβληματισμού.Τις λατρείες αυτές τις αποκαλούσαν Μυστήρια, (Κοσμόπουλος, 2003).

​Ετυμολογικά η λέξη "μύστης" προέρχεται από το ρήμα μύω: "κλείνω τα μάτια και το στόμα" και αρχικώς αναφερόταν σε αυτόν που κλείνει το στόμα του και δεν αποκαλύπτει όσα είδε ή άκουσε σχετικά με την μυστική και συμβολική τελετουργία που ήταν το μυστήριο, (Μπαμπινιώτης, 2004). Κατά την αρχαιότητα τα Μυστήρια λέγονταν μερικές φορές "όργια", αν και όργια ήσαν κατ' αρχάς θυσίες και ορισμένες ιεροτελεστίες - τελετές, οι οποίες γίνονταν κατά την λατρεία του Διονύσου. Μια εκδοχή προέλευσης της λέξης "όργια", αναφέρει ότι προέρχεται από το "έοργα", το οποίο σχηματίζεται από το ρήμα έργω ή έρδω και σήμαινε κάμνω ή εργάζομαι. (Καλλέργη, 1981).

 Τα Αρχαία Μυστήρια αποτελούσαν ένα μέρος της θρησκευτικής ζωής και ήταν μια έκφραση του αισθήματος των ανθρώπων για κάτι ανώτερο από το ανθρώπινο. Θεωρούνταν θεόπνευστα συστήματα και οι τελετουργίες τους ακολουθούσαν μια καθιερωμένη διαδικασία. Τα συστήματα αυτά περιελάμβαναν διδασκαλίες-νουθεσίες, λατρευτικές πρακτικές, διαδικασίες κάθαρσης και ένα σύνολο πεποιθήσεων, αποτελούσαν δε μια μορφή θρησκευτικότητας και εξελίσσονταν παράλληλα προς την δημόσια θρησκεία, (Χριστάκου 2012). ​Τα Αρχαία Ελληνικά Mυστήρια και οι όποιες διασωθείσες πληροφορίες αποτελούν σήμερα, την αίγλη και το μεγαλείο της πνευματικής μας κληρονομιάς. Σημειώνεται ότι η εμφάνιση και λειτουργία των Μυστηρίων, απαιτεί την ύπαρξη ενός αρκετά ανεπτυγμένου πολιτιστικού-πνευματικού επιπέδου του ανθρώπου, στο οποίο η σύλληψη της έννοιας των θεών καθώς και ενός υπερβατικού κόσμου που υπάρχει πέρα από τις ανθρώπινες αισθήσεις, αποτελούν την αναγκαία προϋπόθεση για την ύπαρξή τους. ​Από τα υπάρχοντα στοιχεία καταγράφεται ότι στα Μυστήρια, διδάσκονταν συμβολικά και αλληγορικά η Κοσμογονία, η Θεογονία, η Πίστη στο Θείο, η αθανασία της ψυχής, η σημασία της Ζωής και του Θανάτου, η μετά θάνατον συνέχιση της ψυχής, και η Θεουργία.

Υπήρχε δε συσχέτιση όλων αυτών με την μελέτη της Φύσης και των Νόμων της. Βασικός σκοπός των Μυστηρίων ήταν η αποκάλυψη της αιώνιας αλήθειας, το ύψιστο μυστήριο του θανάτου, δηλαδή το "πέρασμα" από μια κατάσταση συνείδησης σε μια άλλη, σκοπός ο οποίος διατηρήθηκε για χιλιάδες χρόνια. Την αλήθεια αυτή προσπαθούσαν να προσεγγίσουν οι Μύστες-μυημένοι αναδύοντας το μεγαλείο του ψυχικού και πνευματικού κόσμου του ανθρώπου, με τελικό στόχο την προσδοκώμενη άνωθεν "επικοινωνία". ​Η προσπάθεια αποκάλυψης αυτής της αιώνιας αλήθειας αποτελεί ιδιαίτερη, προσωπική, ατομική υπόθεση του κάθε μυουμένου, ο οποίος κατά την διάρκεια της τελετουργίας της μύησης του, βιώνει την ιδέα του θανάτου και της αναγέννησης. Δηλαδή πεθαίνει το παλιό, ο παλιός του εαυτός και γεννιέται κάτι νέο πνευματικότερο, ικανό να πετύχει την κοινωνία του μύστη με το Θεό, την προσωπική ένωση με Εκείνον.

Μέσω αυτών των μυστηριακών τελετών, στις μυητικές διαδικασίες των οποίων συμμετείχαν ισότιμα άντρες και γυναίκες, οι μυημένοι, οι οποίοι πίστευαν στην ύπαρξη ενός υπερβατικού κόσμου, αφού είχαν περάσει τις διαδικασίες καθαρμού σώματος, συναισθημάτων και σκέψεων και είχαν απαλλαγεί από κάθε στοιχείο εξωτερικής δεισιδαιμονίας, οδηγούνταν στην ανακάλυψη των πιο απόκρυφων μερών της ύπαρξης τους. Είχαν δε ως τελικό στόχο την πνευματική τους ολοκλήρωση και αναγέννηση, δηλαδή την αναθεώρηση του περιεχομένου της ύπαρξης τους και τον επαναπροσανατολισμό της κυρίως σε πνευματικά ενδιαφέροντα (Kerenyi and all, 2005).

​Οι μυημένοι μέσω της μύησης υφίσταντο μια ουσιαστική μετάβαση της εσωτερικής τους κατάστασης σε ανώτερα πνευματικά επίπεδα, η οποία διατηρούνταν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, γεγονός που δηλώνει τον παιδαγωγικό χαρακτήρα που ενέχει η διαδικασία της μύησης.

​Η τήρηση της σιωπής από μέρους των μυστών σύμφωνα με τον L. Martin: "είχε παιδαγωγικό χαρακτήρα διότι αποσκοπούσε στην εξάσκηση της πειθαρχίας (sacra disciplina) των μελών αυτών των ομάδων, ένας χαρακτήρας που ενισχύεται ιδιαίτερα μέσω της παράδοσης και της προφορικής διδασκαλίας, διότι κατά τη διάρκεια των κλασικών και ελληνορωμαϊκών χρόνων δεν υπάρχουν μαρτυρίες για την ύπαρξη ιερών κειμένων".

​Την διαπλαστική δύναμη των Μυστηρίων εξαίρει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης: 

- "Οι κοινωνήσαντες των Μυστηρίων και καλύτεροι πάσης πλευράς γίνονται και δυνατότεροι και ευσεβέστεροι", (Συνερχόμεθα εις τον Ναόν ίνα χαλιναγωγήσωμεν τα πάθη μας) (Καθητζιώτης, 1967).

 Οι τελετές μύησης στην αρχαιότητα αποτελούνταν από τις προκαταρκτικές τελετές εξαγνισμού, τη λεγόμενη κάθαρση, τις δημόσιες προπαρασκευαστικές τελετουργίες και θυσίες με τη συνάθροιση των μυστών για τον τελετουργικό χορό ή την πομπή, τη λεγόμενη σύστασις, την πομπή των μυστών από το κέντρο της δημόσιας λατρείας στον ιερό χώρο τέμενος της λατρευόμενης θεότητας και τη μύηση - τελετή τη συνάντηση δηλαδή με το ιερό στοιχείο, παρουσία της θεϊκής επιφάνειας (Χριστάκου, 2012).

​Κατά την κάθαρση και την μύηση-τελετή δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν αμύητοι ενώ οι Μύστες, δια όρκου, απαγορευόταν να ανακοινώνουν το οτιδήποτε και ως εκ τούτου οι όποιες πληροφορίες υπάρχουν είναι ελλιπείς και οι ερευνητές καταβάλουν προσπάθεια να επιβεβαιώσουν, κατά το δυνατόν, και να καταγράψουν τα δεδομένα εκείνης της εποχής.

​Σχεδόν όλα τα Μυστήρια είχαν τις ίδιες αρχές, τους ίδιους σκοπούς και αρκετές κοινές τελετουργίες, όπως δε θα αναδειχθεί στην συνέχεια υπήρχαν σημαντικές επιδράσεις μεταξύ τους. Ο Σωκράτης στο έργο του Πλάτωνα "Φαίδων" παρουσιάζεται να λέει:

- "…Οι μυημένοι είναι βέβαιο ότι απολαμβάνουν την συντροφιά των θεών............ Μόνο με το θάνατο του σώματος  η ψυχή κατορθώνει να ζήσει τη δική της ζωή· Εάν λοιπόν ο άνθρωπος θέλει να μεθέξει στην αιώνια ζωή, που μόνο αυτή ταιριάζει στην ψυχή, πρέπει να πεθάνει, ως προς το σώμα, για τη γήινη ύπαρξη...."

Κατά τις μυστηριακές αυτές τελετές όλοι είχαν αντιληφθεί μια κεφαλαιώδη αλήθεια, την οποίαν η μεταγενέστερη ανθρώπινη κοινωνία αγνόησε : ότι η γυναίκα για να εκπληρώσει σωστά την αποστολή της είχε ανάγκη εκπαίδευσης και ειδικής μύησης. Γυναικεία μύηση συναντάμε στις Ινδίες την βεδική εποχή, στην Αίγυπτο στα Μυστήρια της Ίσιδος, καθώς και σε όλα σχεδόν τα Ελληνικά Μυστήρια, (Συρέ, 1981).

Σημειώνεται ότι στα γνωστότερα Ελληνικά Μυστήρια αυτής της πρώιμης εποχής, όπως στα Καβείρια, τα Κρητικά, τα Ορφικά, τα Πυθαγόρεια και τα Ελευσίνια, συμμετείχαν άντρες και οι γυναίκες, είτε ως μυούμενοι-μύστες είτε ως μέλη του Ιερατείου.

 Δηλαδή οι γυναίκες, ισότιμα με τους άντρες, είχαν ενεργό ρόλο σε τελετές καθαρμού και σε μυητικές τελετουργίες για τις οποίες πίστευαν ότι μπορούσαν να εξασφαλίσουν την απελευθέρωση της ψυχής από το υλικό-σωματικό στοιχείο, την "φυλακή" όπως το αποκαλούσαν, και την ένωσή της με το θεϊκό.

 Ο Ιορδάνης Πουλκούρας αναφέρει: ".... ο αρχετυπικός μύθος όλων σχεδόν των Μυστηρίων προέρχεται από τις τοτεμικές λατρείες που πρωτοκαθιέρωσαν οι γυναίκες των πρώτων κοινωνιών - μεγάλων οικογενειών. Οι κοινωνίες αυτές ήταν νομαδικές, τροφοσυλλεκτικές και μητριαρχικές και πρωτοεμφανίστηκαν στην Μινωική Κρήτη κατά τον 19ο προχριστιανικό αιώνα.

Οι γυναίκες που διοικούσαν την οικογένεια, από την στιγμή που οι άντρες-τροφοσυλλέκτες απουσίαζαν προς αναζήτηση τροφής, πρωτοκαθιέρωσαν τις λατρείες αυτές οι οποίες στηρίχτηκαν στον σεληνιακό κύκλο των εποχών, με κύριο ζητούμενο τη γονιμότητα και αργότερα πρόσθεσαν τις τελετές ενήβωσης και φυλετικής μύησης. Δοκιμασίες από τις οποίες έπρεπε να διέλθουν επιτυχώς τα νεαρά μέλη για να γίνουν δεκτά στον κόσμο των ενηλίκων.

Η αρχετυπική εικόνα που έχει φτάσει πανίσχυρη ως εμάς είναι της Ιερής μητέρας και του θείου βρέφους της. Του βρέφους που κάθε χρόνο πέθαινε για να αναγεννηθεί στο πρόσωπο ενός αλλού νεαρού μέλους της φυλής διαιωνίζοντας μέσα από αυτό το εποχικό δράμα, την αναγέννηση της φύσης. Και ακόμα της ελπίδας που υπήρχε για τα μέλη της φυλής στο σκοτάδι του Κάτω Κόσμου που δεν ήταν ένα εχθρικό τέλος αλλά μια οδός από την οποία όλοι έπρεπε να διέλθουν για να κατακτήσουν ως νέοι βλαστοί την αναγέννηση. Από αυτή την ηρωική διέλευση από τον Κάτω Κόσμο προέρχεται και ο αρχετυπικός μύθος όλων σχεδόν των μυστηρίων.

 Οι γυναίκες που ασχολούνται με την κοινότητα κάποια στιγμή επινοούν την καλλιέργεια και την αναπτύσσουν με τη βοήθεια των παιδιών. Γι αυτό παντού συναντάμε μια Μητέρα θεά (π.χ. τη Δήμητρα) που γνωρίζει το μυστικό και το διδάσκει σε ένα βασιλόπαιδο (π.χ. Τριπτόλεμο) για να το διαδώσει στους ανθρώπους.

Η μόνιμη καλλιέργεια παύει την ανάγκη της νομαδικής μετακίνησης με αποτέλεσμα την δημιουργία της πρώτης πόλης όπου σιγά - σιγά αρχίζει να συσσωρεύεται πλούτος. Ο πλούτος και η πόλη θέλουν προστασία και εκεί διεκδικεί θρησκευτική θέση ο ήδη αναβαθμισμένος άντρας αφού η δύναμή του είναι η εγγύηση.

Η μέχρι τότε μητρογραμμική διαδοχή μετατρέπεται σε πατρογραμμική. Πλέον δίπλα σε κάθε θεά αντιστοιχεί ένας Θεός και δίπλα σε κάθε γυναίκα αρχιέρεια ένας άντρας αρχιερέας. Αυτό διατηρείται και στα Ελευσίνια Μυστήρια όπου δίπλα στον Ιεροφάντη υπήρχε η Ιεροφάντης δίπλα στον Επιβώμιο ιερέα, ή Επώνυμος ιέρεια ......", (Πουλκουράς, 2008).

 Βάσει των ανωτέρω αναδεικνύεται η αρχέτυπος πρωτοβουλία των γυναικών στην δημιουργία των Αρχαίων Μυστηρίων. Δηλαδή η γυναίκα επινόησε, δημιούργησε και πραγματοποίησε τις πρώτες Μυστηριακές τελετές για την μελέτη της ζωής μέσω του θανάτου .

Η παρουσίαση η οποία θα ακολουθεί καταγράφει ότι τα Αρχαία Μυστήρια, όπως ακριβώς και ο Ελευθεροτεκτονισμός, είναι ένα σύστημα Ηθικής το οποίο βασίζεται επί της ανθρώπινης διανοήσεως και εξελίσσεται με στόχο την ηθική και πνευματική ανύψωση των ανθρώπων, μέσω των μυητικών διαδικασιών, οι οποίες κύρια στοχεύουν στην αυτογνωσία- εξερεύνηση του εσωτερικού μας κόσμου και στην αναζήτηση της Αληθείας.

Δηλαδή, όπως ακριβώς και οι Μύστες (άντρες και γυναίκες) των Αρχαίων Μυστηρίων, οι Τέκτονες συμμετέχουν σε μυητικές διαδικασίες με κύριο στόχο την πνευματική τους ανέλιξη μέσω της αυτογνωσίας και της αναζήτησης - καλλιέργειας εκείνων των αξιών που οδηγούν στην ηθική τελειοποίηση.

 Μελέτη της Δρ. Μαρία Ν. Σωτηράκου

• ​ΠΗΓΕΣ
• ΕVA CANTARELLA: "ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ", εκδόσεις Παπαδήμα, Αθήνα 1998
• Καλλέργη Διδώ, "Τα Αρχαία Μυστήρια", εκδόσεις ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ, Αθήνα 1981
• Καθητζιώτης Κ., "ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ". ΤΕΚΤΟΝΙΚΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΝ ΣΥΜΠΟΣΙΟΝ, Σ:. Στ:. ΑΔΩΝΙΣ, Λευκωσία 1974
• Kerenyi C., Walter Otto, Walter Wili, Paul Schmitt, "Ελληνικά Μυστήρια", εκδόσεις ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ, Αθήνα 2005
• Κοσμόπουλος Μιχάλης, "Ελληνικά Μυστήρια", εκδόσεις ΕΝΑΛΙΟΣ, Αθήνα 2003
• Μαλτέζος Γ.Θ. "Μυστήρια των Προϊστορικών Χρόνων", Αθήνα 1934
• Μπαμπινιώτης Γιώργος, "Λεξικό για το σχολείο και το γραφείο", ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΘΗΝΑ 2004
• Πασσά Ι. ,"Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΑ", εκδόσεις ΗΛΙΟΣ, ΑΘΗΝΑ 1985
• Πουλκούρας Ιορδάνης "Τα Ελευσίνια Μυστήρια", 7th Esoteric Quest Conference on The Mysteries and Philosophies of Antiquity, Σαμοθράκη 2008.
• Συρέ Εδουάρδος "Οι μεγάλοι μύστες", εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ Αθήνα 1981
• Χριστάκου Μαρία, " Η Θρησκεία ως Σύστημα κατά την διάρκεια των Κλασικών Χρόνων", ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2012
• "Αρχαιολογικά Μυστήρια στην Ελλάδα", επιμέλεια έκδοσης Δώρα Γιαννιού, εκδόσεις ΑΡΧΕΤΥΠΟΝ, Αθήνα 2005
• "ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΣΤΗΝ 'ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ TOY ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ", ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ, 2002
• http://greekworldhistory.blogspot.gr/2014/08/blog-post_25.html
• www.peraapotimytho.com
• www.esoterika.gr
•  ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

O ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Τα πρόσωπα τα οποία ήταν απαραίτητα για την διεξαγωγή των θρησκευτικών λειτουργιών ήταν πρωτίστως οι ιερείς και οι ιέρειες.

Οι γυναίκες αν και δεν είχαν συνήθως πολιτικά δικαιώματα στις αρχαίες ελληνικές πόλεις εντούτοις ασκούν θρησκευτικά καθήκοντα. Αυτό οφειλόταν στην παρουσία γυναικείων θεοτήτων στην αρχαιοελληνική θρησκεία. Μας έχει σωθεί ο κανονισμός της λατρείας της Αθηνάς Νίκης πάνω στην Ακρόπολη, από τον οποίο μαθαίνουμε ότι η ιέρεια εκλεγόταν από την Εκκλησία του Δήμου, από το ανώτατο δηλαδή πολιτικό όργανο της αθηναϊκής Δημοκρατίας, ανάμεσα από όλες τις Αθηναίες δέσποινες

Οι τρόποι επιλογής τους

Η πλειοψηφία των ιερέων στις αρχαίες ελληνικές πόλεις επιλέγονταν με κλήρωση και η θητεία τους διαρκούσε ένα έτος. Στην Αθήνα μάλιστα στο τέλος της θητείας τους οι ιερείς λογοδοτούσαν για τα πεπραγμένα τους όπως και οι άρχοντες. Πέρα όμως από τους κληρωτούς ιερείς υπήρχε και μια δεκαμελής ομάδα ιερέων που εκλέγονταν κάθε χρόνο από την Βουλή και ασχολούνταν κυρίως με τις μεγάλες εορτές που διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια. Απαραίτητες προϋποθέσεις όμως για να είναι κανείς ιερεύς ήταν να είναι Αθηναίος πολίτης, να μην πάσχει από κάποιο σωματικό ελάττωμα και να μην έχει διαπράξει ανοσιουργήματα.

Οι ιερείς λοιπόν ήταν δημόσιοι αξιωματούχοι που επιλέγονταν από την πόλη. Μοναδική εξαίρεση υπήρξε η περίπτωση ορισμένων θρησκευτικών οικογενειών που απολάμβαναν πολλές φορές την ισοβιότητα του αξιώματος αυτού (Ευμολπίδες και Κήρυκες στην Ελευσίνα, Βουτάδες και Φυταλίδες στην Αθήνα κ.λ.π.). Οι ιερείς συνήθως υπηρετούσαν μια θεότητα και δεν είχαν το δικαίωμα να ιερουργούν πέρα από την προκαθορισμένη περιοχή τους. Οι απολαβές τους ήταν ανάλογες με τη σπουδαιότητα του ιερού που υπηρετούσαν, αλλά δεν φαίνεται να ήταν αξιόλογες τουλάχιστον κατά την περίοδο της κλασικής αρχαιότητος.

Καθήκοντα και κοινωνικός ρόλος

Τα καθήκοντά τους είχαν να κάνουν με την τήρηση των κανόνων της λατρείας. Κάθε ιερέας είχε συγκεκριμένα τελετουργικά καθήκοντα, χωρίς να έχει το δικαίωμα να τελεί οποιαδήποτε άλλη πέρα των καθορισμένων ιεροπραξία. Ήταν θεματοφύλακες των ιερών νόμων και πολλές φορές νομοθετούσαν δια της Βουλής για θρησκευτικά θέματα. Συμμετείχαν στην σφαγή των ζώων και είχαν ευθύνη της διανομής τους σε πολίτες και αξιωματούχους. Απήγγειλαν τις διάφορες προσευχές και επικλήσεις προς τους θεούς και έπαιρναν μέρος στις τελετές εξαγνισμών.

Ο κοινωνικός τους ρόλος ήταν σπουδαίος καθώς αποτελούσαν πρότυπα ζωής για τους πολίτες από τους οποίους ναι μεν ξεχώριζαν για την αγνότητά τους αλλά σε καμία περίπτωση δεν θεωρούνταν πρόσωπα με υπερφυσικές δυνάμεις. Το τελευταίο το συναντούμε σε θρησκείες άλλων λαών της περιόδου όπου και παρατηρείται η ύπαρξη ενός κλειστού ιερατικού κύκλου. Οι ιερείς δεν ήταν απομονωμένοι από τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής της κοινωνίας και μπορούσαν να είναι έγγαμοι. Ως δημόσια πρόσωπα ελεγχόταν αυστηρά από τον λαό και όπως αναφέραμε ήδη λογοδοτούσαν μετά το πέρας της θητείας τους.

Πέρα όμως από τους ιερείς και τις ιέρειες υπήρχαν και άλλα πρόσωπα που έπαιζαν ρόλο κατά την τέλεση της λατρείας. Αυτοί που βοηθούσαν τους ιερείς ήταν ο βουτύπος που έσφαζε τα ζώα και τον μάγειρο που τα διαμέλιζε, τα μαγείρευε και τα μοίραζε υπό την καθοδήγηση του ιερέως. Επίσης υπήρχε ο νεωκόρος όπου αναλάμβανε την φροντίδα συντηρήσεως του ιερού ειδώλου και του ναού Ο ρόλος όμως του νεωκόρου δεν συνδεόταν άμεσα με την τέλεση των δρωμένων αλλά συνέβαλλε στην ομαλή διεξαγωγή τους τηρώντας την τάξη. Τέλος συναντούμε τους λεγόμενους επιμελητές και ιεροταμίες, που ήταν επιτροπές πολιτών διορισμένες από την πολιτεία για να επιβλέπουν τα οικονομικά των ιερών.

Στα δε Ελευσίνια μυστήρια συναντούμε εκτός από τον ιεροφάντη (τον ιερέα που φανέρωνε τα θεία) και τον δαδούχο που κουβαλούσε την δάδα. Επίσης κατά την εορτή των Αρρηφορίων προς τιμή της Αθηνάς Παλλάδος έπαιρναν μέρος στην τελετή δύο νεαρές κοπέλες οι Αρρηφόροι. Ρόλο δευτερεύοντα είχαν ακόμα και οι Κανηφόροι, νεαρές κοπέλες που κουβαλούσαν κάνιστρα και που συμμετείχαν στην λατρεία της θεάς Αθηνάς και της θεάς Άρτεμης.

https://www.elkosmos.gr